Voor het beeld van de week zocht ik deze keer mijn inspiratie binnen de danswereld. Het beeld toont een fragment uit de documentaire ‘Coffee with Pina’ van Lee Yanor (2006). De Duitse choreografe en danseres Pina Bausch werd in 1940 als Philippine Bausch geboren in Solingen. Het restaurant dat haar ouders runden en waar ze regelmatig hielp, bepaalde mee haar choreografisch werk. De muziek die Pina in het restaurant hoorde, de mensen die ze observeerde, de gesprekken over geluk en verlangen die ze daar opving, vormden belangrijke inspiratiebronnen voor haar werk. Maar ook de confrontatie met de oorlog en vooral de daarmee gepaard gaande angst, gevaar en plotse paniek komen tot uiting in haar choreografie.

Als kind maakte Pina deel uit van het kinderballet van Solingen. Vanaf haar veertiende volgde ze een dansopleiding aan de toonaangevende Folkwang School in Essen bij de gerenommeerde choreograaf Kurt Jooss. De Folkwang-school werd in 1927 door Kurt Jooss en operadirecteur Rudolf-Schulze Dornburg opgericht als interdisciplinair instituut voor muziek, dans en taal. Jooss was een belangrijke verdediger van de voor- en naoorlogse moderne Duitse dans die zich trachtte te bevrijden van de strikte regels van het klassieke ballet. Hij verzoende de vrije geest van de moderne dans met de fundamentele, technische regels van het klassieke ballet en bracht dit over op zijn studenten waaronder de jonge, veelbelovende Bausch. Het interdisciplinaire karakter van de school, waar ze later zelf nog les gaf, en de nabijheid van andere kunsten (waaronder opera, muziek, drama, schilderkunst, fotografie) die daar gedoceerd werden, reflecteerden zich in Pina’s open choreografische geest. Na haar opleiding won ze de Folkwang Leistungspreis waardoor ze een beurs kreeg om een opleiding te volgen aan de Juilliard School of Music in New York, het mekka van de dans waar de klassieke dans heruitgevonden werd. De eerste jaren na haar opleiding maakte ze deel uit van een aantal Amerikaanse gezelschappen waaronder the Metropolitan Opera Ballet Company, die haar liefde voor opera mee voedde, en the New American Ballet. In de VS greep ze elke kans om voorstellingen te bekijken en nieuwe tendensen op vlak van dans op te snuiven die haar later werk enorm gevoed hebben.

Maar al snel keerde ze naar haar geboorteland terug en vervoegde ze als solist het Folkwang-Ballett van Kurt Jooss, waar ze in 1968 haar eerste onafhankelijke choreografie ‘Fragment’ maakte. In 1973 werd ze artistiek directeur van het Wuppertal Ballet die ze al snel een andere naam gaf, met name ‘Tanztheater Wuppertal Pina Bausch’. Met de naamswijziging wilde ze de eigenheid van haar Tanztheater in de verf zetten. Geen klassieke balletroutines, maar een complete vrijheid van expressie(middelen). De eerste dansopera’s die ze creëerde waren de Gluck opera’s Iphigenia in Tautis (1974) en Orpheus and Eurydice (1975). De choreografie voor Igor Stravinsky’s ‘Le Sacré du printemps’ (1975) kan beschouwd worden als een mijlpaal in haar carrière: de emotionele kracht en ongecontroleerde lichamelijkheid werden vanaf dan haar handelsmerk. Een handelsmerk dat in het begin voor heel wat controverse zorgde, maar na verloop van tijd het Tanztheater Wuppertal steeds meer internationale erkenning deed verwerven.

Als ik aan het werk van Pina Bausch denk, denk ik aan een enorme emotionele kracht, lichamelijkheid, poëtische verbeelding, een gigantische expressiviteit, grenzeloosheid en verlies van controle. Maar ik denk ook aan tederheid, schoonheid, liefde, intimiteit, precisie, eerlijkheid en zoals ze dat zo mooi in het Frans zeggen ‘joie de vivre’. Essentiële menselijke emoties zoals angsten, verlangens, behoeften en wensen vormen het startpunt van haar producties waarbij droom en realiteit, dans en theater en moderne dans en klassiek ballet in elkaar verstrengeld zijn. Haar voorstellingen weerspiegelen haar persoon. Als je Pina aan het werk ziet in één van de documentaires die over haar gemaakt zijn, dan weet je wat ik bedoel. Een ongelooflijke sterke en energieke vrouw, maar tegelijkertijd zo fragiel. Tanztheater Wuppertal zorgde voor een internationale choreografische revolutie, voor een renaissance van de Duitse dans. Pina Bausch wordt dan ook beschouwd als één van de meest betekenisgevende choreografen van onze tijd. Pina overleed op 30 juni 2009 in Wuppertal. Ze zal voor altijd in het geheugen van de dansgeschiedenis gegrift staan als één van de belangrijkste choreografen van de 20ste eeuw.

Het Tanztheater Wuppertal Pina Bausch bestaat nog steeds onder artistieke leiding van Dominique Mercy and Robert Sturm. Ga zeker eens een kijkje nemen op hun website: http://www.pina-bausch.de. Maar als je meer wil weten over deze fantastische madam en haar werk, dan is het zeker de moeite om de film ‘Pina’ van Wim Wenders te bekijken. In deze film, waarmee hij genomineerd is voor de Oscars als beste documentairefilm, brengt Wenders hulde aan de revolutionaire Pina Bausch. Een pareltje!

“When the Thames froze” van Smith & Burrows: kan misschien wel worden beschouwd als een kerstlied maar voor mij wel één van de mooiste met een zeer mooie tekst. In dit lied nadert het einde van 2011 en valt er sneeuw. Ondertussen is het al 2012 en kunnen we terugkijken op de eerste week. Zonder sneeuw, maar wel met een regering. Zoals dat met het leven gaat, wisselden mooie en minder mooie momenten elkaar tijdens de eerste dagen van het nieuwe jaar af. Maar we mogen vooral niet vergeten om de mooie momenten te erkennen en te koesteren. De dagen, weken, maanden, jaren vliegen voorbij dus laten we er het beste van maken en er vooral zoveel mogelijk van genieten. Of om het met de woorden van James Dean te zeggen: “Droom alsof je eeuwig zult leven. Leef alsof je vandaag zult sterven.”

Een fragment uit When the Thames froze:

“So tell everyone that there’s hope in your heart
Tell everyone or it will tear you apart
The end of Christmas day, when there’s nothing left to say
The years go by so fast, let’s hope the next beats the last.“

Limburg zet sterk in op talentontwikkeling, ook binnen de sector van klassieke muziek. Dat er een breed draagvlak is voor klassieke muziek in Limburg bewijzen de succesvolle vijfjaarlijkse audities van FORTE, het Limburgse overlegplatform voor klassieke muziek. Het groeiende succes van de oproep en de mooie resultaten van afgelopen edities bevestigen alleen maar hoe belangrijk het is dat de provincie Limburg haar talenten niet alleen koestert, maar ook een extra duwtje in de rug geeft. De oproep voor de FORTE audities 2011 kreeg een rijke weerklank. Niet minder dan 39 klassieke muzikanten en kamerensembles stelden zich kandidaat voor de audities. De jongste deelnemer was 18, de oudste net geen 30. De audities vonden plaats op 5 en 6 december in de Academiezaal van Sint-Truiden en werden beoordeeld door een jury van deskundigen én door een publieksjury.

De professionele jury lauwerde drie solisten en twee ensembles waaronder twee jeugdige talenten: het duo sopraan Katrien Baerts en pianist Bart Verheyen, de saxofonist Kurt Bertels, de pianist Maarten Lingier, de groep Blow (percussionist Vincent Caers en saxofonist Andy Dhondt) en de violist Floris Willem die ook laureaat van de publieksjury werd. Daarnaast gingen er nog eervolle vermeldingen uit naar Cordis, Teyata Duo, Waldo Geuns en Wim Ilsen. De 18-jarige Floris Willem uit Bocholt, die al op tweejarige leeftijd viool begon te spelen, was de revelatie van deze editie. In juni 2011 slaagde Floris voor de toelatingsproef viool van de Muziekkapel Koningin Elisabeth. Ongetwijfeld een Limburgs aanstormend talent waar we zeker nog van zullen horen. De vijf laureaten spelen op woensdag 30 mei 2012 om 20u15 het laureatenconcert in de Academiezaal in Sint-Truiden.

Dat er in Limburg ook heel wat klassieke muziektalent zit, bewijst ook de 24-jarige topharpiste Anneleen Lenaerts, één van de meest gelauwerde en bekroonde harpisten van haar generatie. In 2010 werd ze benoemd tot solo harpiste van het prestigieuze Symfonieorkest ‘Wiener Philharmoniker’. Een aantal weken geleden won Anneleen Lenaerts als jonge belofte van het jaar een Klara. Dit is een award die Klara en Muziekcentrum Vlaanderen uitreiken tijdens de Staten Generaal van de Klassieke Muziek in Gent.

Het beeld van de week toont een fragment van de Symfonie Nr. 3 “Symfonie van treurliederen” van de Poolse componist Henryk Gorecki in een uitvoering met de London Sinfonietta met sopraan Dawn Upshaw en dirigent David Zinman. Gorecki, die vorig jaar op 76-jarige leeftijd overleed, schreef deze sympfonie in opdracht van de Südwestfunk Baden-Baden. De tekst bestaat deels uit de woorden die een jong meisje op de muur van een gestapo-cel schreef in afwachting van haar dood. Het fragment wordt ingeleid door Gorecki. Dit laat je zeker niet koud.

“I know I’ll see your face again“

Het beeld van de week toont een fragment uit de film ‘Verboden te zuchten’ (2000) van regisseur Alex Stockman. Niet meteen de meest bekende Belgische film en ook niet de meest bejubelde, maar niettemin toch absoluut de moeite om te zien, zeker voor de Brussel-liefhebbers onder ons. Ik leerde deze film kennen via mijn zeer goede vriend Stefan Perceval die in deze film de hoofdrol speelt en hiermee een moeilijke maar mooie uitdaging aanging. Alex Stockman slaagde erin om een sterke cast bijeen te brengen met naast Stefan Perceval onder meer Senne Rouffaer en Josse De Pauw. ’Verboden te zuchten’ vertelt het verhaal van de 26-jarige Joris die na een relatiebreuk besluit om de stad Brussel te verlaten voor het zonnige Portugal. In plaats van te vertrekken, besluit hij echter om in Brussel te blijven en zijn intrek te nemen in een oud familiehotel vlakbij het Brusselse Zuidstation. Daarop volgt een vierdaagse periode van bezinning, levensvragen, herinneringen, twijfels, dromen. De film toont zijn incognito zwerftocht doorheen de hoofdstad en de ontmoetingen met mensen die zijn pad kruisen.

Verboden te zuchten is geen makkelijke film, integendeel. De film bevat een complexiteit en gelaagdheid die ik wel weet te appreciëren maar die de film minder toegankelijk maakt voor het brede publiek. De sterkte van de film zit niet zozeer in de verhaallijn en -opbouw, dan wel in de prachtige beelden die een ongelooflijk sterk, kunstzinnig fotografisch portret van Brussel tonen. De prachtig vertolkte tweetalige dialogen versterken dit onverbloemde portret van Brussel. Alex Stockman is een Brusselaar in hart en nieren en zijn liefde voor deze grootstad deelt hij graag op een intrigerende manier met de kijker. Hij neemt de kijker mee door de stad, in de kroegen, over de markten, door de steegjes, door de straten…

Het resultaat is een monochroom, maar gelaagd en vooral eerlijk beeld tussen vervreemding en herkenning, tussen afstoten en aantrekken, tussen liefde en eenzaamheid. Het sterk contrast en de diepe zwarte tinten voegen een extra dimensie toe. Interessant om weten ook is dat de soundtrack van de film gecomponeerd werd door Daan. In 2001 werd de film in Rotterdam genomineerd voor een Tiger Award. Hou je van Brussel, dan hou je ook zeker van deze film. Een stil maar prachtig portret van een bij momenten bevreemdende maar prachtige stad.

Bekijk hier de volledige trailer en een fragment van Verboden te zuchten.

Gisterenavond werd in kunstencentrum België (Hasselt) de filmversie van ‘INNI’ van de Ijslandse post-rockgroep Sigur Ros geprojecteerd. Sigur Ros bracht voor het eerst een (live)album uit met een (bijna) integrale versie (75 min.) van hun voorlopig laatste concerten. Van dit live concert werd door regisseur Vincent Morisset een film gemaakt. Deze concertfilm reist momenteel de wereld rond. KC België had de eer om de film als eerste hier bij ons in een concertopstelling te mogen vertonen. En het resultaat is prachtig en kan – zoals terecht op de Cobra site wordt vermeld – beschouwd worden als een bevreemdend staaltje film noir. De intieme close-up beelden en de muziek slepen je ver mee in de bevreemdende wereld van Sigur Ros. De film wordt gekenmerkt door een zekere donkere ondertoon die versterkt wordt door de abstracte zwart-wit beelden. Heel anders dan de film ‘Helma’ die KC België ook toonde . ‘Helma’ omvat een compilatie van beelden tijdens de tournee van Sigur Ros door Ijsland. Deze film toont een prachtig portret van Sigur Ros en van hun thuisland dat niemand onberoerd laat. In tegenstelling tot de donkere, abstracte beelden van ‘Inni’ toont ‘Helma’ een heel andere wereld en sfeer, namelijk die van de prachtige Ijslandse natuur.  De prachtige kopstem van ‘Jonsi’ Birgisson, versterkt door de intense, symfonische klanken deden menige toeschouwer ver wegdromen. Het beeld van de week toont het mooiste fragment van de avond, deze keer in een heel andere setting (Abbey Road Studios) met orkest en koor. Een prachtig moment van kippenvel, stilte, een traan…dat doorheen de song nog sterker en mooier wordt.

Limburgs designer Michaël Verheyden werd door Wallpaper - een toonaangevend internationaal magazine over design, architectuur, interieur, kunst en mode – uitgenodigd om deel te nemen aan hun Handmade tentoonstelling tijdens de designweek in Milaan. Voor dit event creëerde hij een ‘geometrie set’, een luxueuze box die alles voorziet wat een designer nodig heeft om een complete schets of tekening te maken.

Meer info: http://www.michaelverheyden.be/wallpaperhandmad.html

Gisteren was het precies vier jaar geleden dat mijn grootmoeder Alouysa Pauwels, de moeder van mijn vader, overleden is. Elk afscheid betekent de geboorte van een mooie herinnering. De herinneringen zitten nog vers in mijn geheugen. Bomma was een straffe madam. Levenslust en fierheid op wie ze was, wie ze liefhad en kende, waar ze werkte en leefde, dreven ze zover het kon. Het café, nu gekend als brasserie ‘De Sleepvaart’, dat ze mee oprichtte en waarvan ze de stuwende kracht was, was haar leven. Ze genoot ervan te werken, zelfs op de momenten dat het haar moeilijker ging. Niet alleen de taverne lag haar nauw aan het hart maar ook de vele mensen die ze daar mocht leren kennen. Ze genoot ervan urenlang met mensen te spreken, naar hun verhalen te luisteren, met hen plezier te maken en nieuwe dingen te ontdekken. Ze was niet nieuwsgierig maar leergierig. Een mens is nooit te oud om te leren, zei ze altijd. Ze was graag onderweg naar nieuwe plaatsen, bij voorkeur aan het haar vertrouwde water met mijn vader Theo. Kortom, ze genoot van het leven en van alles wat het leven te bieden had. Zo genoot ze ontzettend van muziek en placeerde ze graag een danske. Ter nagedachtenis van mijn grootmoeder laat ik jullie graag één van haar favoriete muziekfragmenten horen: de soundtrack van ‘Limelight’ (1952) van Charlie Chaplin van Montovani. De (krakende) plaat van deze film werd ten huize Moons-Pauwels grijs gedraaid, en dit met een grote draai aan de volumeknop, en ook ik mocht nu en dan mee genieten. Hoofdfiguur in deze mooie, ontroerende film die weinigen koud zal laten is de comedian Calvero – gespeeld door Chaplin – die na groot succes in de vergetelheid begint te raken. Samen met de neerslachtige balletdanseres Terry – vertolkt door Claire Bloom – tracht hij weer vertrouwen en zin te krijgen in het leven. Eén van de hoogtepunten van de film is het klassieke duet van Charlie Chaplin met zijn collega-rivaal comedian Buster Keaton, het enige en vandaar historische moment dat ze samen op het witte doek verschenen. Een eerbetoon aan wat ooit was.

“(…) Rembrandt en Hals gebruikten ze geen zwart? En Velasquez??? Niet alleen één, maar zeven en twintig zwarten verzeker ik u (…)” (uit een brief van Vincent Van Gogh – de zogenaamde schilder van het zuiderse licht en de zon – aan Theo Van Gogh, Nuenen, 1885)

Zwart is ongetwijfeld de constante in het minimaal, doch niet minimalistisch, werk van Ado Hamelryck, ‘de handwerksman van het zwart’. De Genkse beeldend kunstenaar Ado Hamelryck (Halle, °1941) studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Brussel en aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten te Antwerpen. Hij was als docent verbonden aan de toenmalige Katholieke Hogeschool Limburg, afdeling Audiovisuele en Beeldende Kunst (nu Media & Design Academie). In samenwerking met FLACC organiseerde C-Mine Cultuurcentrum Genk, onder het curatorschap van cultuurfilosoof Francis Smets, een fantastische overzichtstentoonstelling van het werk van Hamelryck, met als titel ‘Niet één zwart, maar zevenentwintig zwarten verzeker ik u’. De tentoonstelling toont zijn werk vanaf het midden van de jaren ’70 en omvat zijn grootschalige grafiettekeningen, materieschilderijen en reliëfs, pentekeningen, boekjes, etc., in vol zwart of in subtiele of minder subtiele schakeringen ervan.

Het werk van Hamelryck karakteriseert zich door verdieping, repetitieve beweging en beheersing van materie en techniek. De subtiele reliëfwerking, de herhaling en het spel van licht en schaduw overstijgen het niveau van minimalisme en doen een soort van geheimzinnige schriftuur ontstaan, die het sterkst tot uiting komt in zijn prachtige pentekeningen en boekjes. De rijkdom aan tonaliteit en textuur en de oneindige mogelijkheden en schoonheden van zwart, alsook het mysterie achter de vele zwarten, maken van Ado Hamelryck één van de best bewaarde geheimen van onze Belgische kunst.

Indien je de tentoonstelling nog wil zien, dan moet je je haasten naar C-Mine Cultuurcentrum Genk want morgen (zondag 15/5) is de laatste dag dat je het werk van Hamelryck kan bewonderen. De tentoonstelling is geopend van 12u tot 17u. Ben je te laat voor de tentoonstelling, dan kan je nog kennismaken met het werk via de prachtige uitgebreide catalogus van de tentoonstelling.