Eerste driejaarlijkse Limburgse Cultuurprijs is voor Anneleen Lenaerts

Via de Cultuurprijs honoreert de provincie Limburg het werk van een persoon of organisatie die is uitgegroeid tot ambassadeur van de provincie of voor een verrijking van het Limburgs cultureel aanbod heeft gezorgd. De provincie Limburg zet sterk in op creatief talent. Talentvolle professionele kunstenaars moeten kansen en stimulansen krijgen om hun talent verder te ontwikkelen. Maar ook Limburgers die in hun vrije tijd een culturele discipline beoefenen, moeten kansen krijgen om hun talenten verder te ontwikkelen, bijvoorbeeld bij harmonies, lokale kunstkringen of toneelverenigingen. De laureaat van de Limburgse Cultuurprijs krijgt prijzengeld (6.200 euro) overhandigd, en kan tegelijkertijd ook genieten van de media-aandacht en erkenning door een ruimer publiek.

Het provinciebestuur ontving 48 kandidaturen voor deze eerste editie van de Cultuurprijs. De Limburgse Cultuurprijs wordt uitgereikt aan een persoon, organisatie, project of initiatief die/dat zich de voorbije 3 jaar op één of andere wijze verdienstelijk heeft gemaakt op cultureel vlak en een blijvende indruk heeft nagelaten binnen een bepaalde culturele discipline. De selectie gebeurde begin mei door een vakjury bestaande uit vertegenwoordigers van de Limburgse Raad voor Cultuurbeleid en externe experts uit de media en diverse cultuurdisciplines. De belangrijkste criteria bij deze beoordeling waren onder andere het ambassadeursschap op Limburgs, nationaal en internationaal vlak en het groeipotentieel van de kandidaten. Het resultaat van de jurybespreking is een rangorde met aan het hoofd de drie genomineerden, waaronder de uiteindelijke winnaar.

De jury was vol lof over de 3 genomineerden voor de cultuurprijs 2012: Michaël Roskam, Raf Simons en Anneleen Lenaerts. De jury was unaniem in haar keuze voor de uiteindelijke laureaat: Anneleen Lenaerts. Anneleen is nog maar 25 jaar en kan al een enorm palmares voorleggen. Door haar uitzonderlijk talent en enorme werkkracht reeg ze de prijzen aan elkaar en werd ze geselecteerd als soloharpiste bij de Wiener Philharmoniker. Haar palmares maakt haar een ambassadeur voor onze provincie. Haar indrukwekkend palmares, haar bescheidenheid en haar scholing zijn een inspiratie voor ieder die met muziek begaan is.

Het uitreikingsmoment van de cultuurprijs van de provincie Limburg zette niet alleen de genomineerden en de laureaat in de kijker, maar was ook een belangrijk ontmoetings- en ontdekkingsmoment van én voor actoren uit de hele (socio-)culturele sector. De meer dan 200 aanwezigen genoten van een divers programma met filmpjes over de genomineerden en muzikale intermezzo’s door Michel Bisceglia Trio.

Het beeld van de week toont het filmpje over Anneleen Lenaerts. Voor de filmpjes over Raf Simons en Michaël Roskam zie:

Raf Simons: https://vimeo.com/42616533 (door Sofie Sourdeau)
Michaël Roskam: https://vimeo.com/42613077 (door Indigomedia)

Dit weekend vond in Genk in de oude mijngebouwen van Winterslag het C-Mine Jazz festival plaats. Met de aanstelling van Limburgs muzikaal toptalent Michel Bisceglia beloofde deze editie veel goeds. En deze belofte werd waargemaakt. De Genkenaar Bisceglia slaagde erin topnamen naar Genk te halen zoals de Jamaicaanse pianist Monty Alexander, de Ethiopische orkestleider en vibrafonist Mulatu Astatke, de Braziliaanse Tania Maria en de jonge gospelpop-zangeres Lizz Wright. Er was ook plaats voor verdieping en verfijning in het programma met namen zoals onder meer Daniel Johnston, Phorenis, het Fly Trio en  Miroslav Vitous. De avonden werden afgesloten met Mauro en Buscemi. Bisceglia slaagde erin om, vanuit een brede interpretatie van jazz, verbreding en verdieping virtuoos te verbinden en zowel de echte jazzliefhebber als het brede publiek te bekoren. Het was de eerste keer dat ik een jazzfestival bezocht en absoluut voor herhaling vatbaar. De excentrieke cultlegende Daniel Johnston en de Jamaicaanse pianist  Monty Alexander, die ooit het podium deelde met Frank Sinatra, blijven mij voor altijd bij. Het beeld van de week toont een fragment uit een live concert van Monty Alexander. Een bijzonder mooie interpretatie van Marley’s ‘No woman, No cry’.

Het beeld van de week toont een live versie van het prachtige ‘I miss you’ van Amerikaans singer-songwriter Randy Newman tijdens Jazz Open 2006 in Stuttgart. Randy Newman (° 1943) is één van mijn favoriete artiesten. Eén van zijn meest bekende filmsongs is ongetwijfeld ’You’ve got a friend in me’ uit Toy Story en dat was niet de enige filmsong die hij componeerde.Hij ontving niet minder dan 20 Oscarnominaties voor soundtracks en filmsongs voor films zoals onder meer ‘Awakenings’, ‘Toy Story’ (1, 2 en 3), ‘Ragtime’, ‘Cars’. Eén filmsong  ’If I didn’t have you’ uit Monsters Inc werd in 2002 verzilverd met een Oscar.  Ik ontdekte Randy Newman nog maar een aantal jaren geleden, maar was er meteen weg van. Zijn songs bevatten een ongelooflijke eerlijkheid en emotie. Satire is hem niet vreemd. Heel wat hits van Newman, zoals bijvoorbeeld ‘God’s Song’ en ‘Short People’, bevatten cynische teksten die al heel wat Amerikanen in het verkeerde keelgat geschoten zijn.

Niet zozeer de satire in zijn songs intrigeert mij, dan wel de veelzijdige eenvoud van zijn songs. Expressie, een ruwe stem en een piano, geen show, geen overbodige lichaamsbewegingen, geen overdaad. Het doet ons denken aan Ray Charles, wat niet verwonderlijk is gegeven Randy’s enorme bewondering voor deze Amerikaanse (blues) muzikant. De ontroerende eenvoud raakt mij vooral in zijn eerlijke, ontroerende love songs zoals ‘I miss you’. Deze song is een prachtig eerbetoon aan zijn ex-vrouw dat niemand onberoerd laat. Het gevoel van iemand die we liefhebben te missen, een gevoel dat triest maar tegelijkertijd ook mooi kan zijn, kent ieder van ons wel.

Randy Newman is momenteel bezig met een Europese tournee. Vorige week bezocht hij Brussel en Hasselt. Op donderdag 22 maart kan je hem nog gaan bewonderen in Antwerpen in de Bourla. Mis deze kans zeker niet. Meer informatie over zijn Europese tournee vind je op zijn website: http://randynewman.com/

Voor het beeld van de week zocht ik deze keer mijn inspiratie binnen de danswereld. Het beeld toont een fragment uit de documentaire ‘Coffee with Pina’ van Lee Yanor (2006). De Duitse choreografe en danseres Pina Bausch werd in 1940 als Philippine Bausch geboren in Solingen. Het restaurant dat haar ouders runden en waar ze regelmatig hielp, bepaalde mee haar choreografisch werk. De muziek die Pina in het restaurant hoorde, de mensen die ze observeerde, de gesprekken over geluk en verlangen die ze daar opving, vormden belangrijke inspiratiebronnen voor haar werk. Maar ook de confrontatie met de oorlog en vooral de daarmee gepaard gaande angst, gevaar en plotse paniek komen tot uiting in haar choreografie.

Als kind maakte Pina deel uit van het kinderballet van Solingen. Vanaf haar veertiende volgde ze een dansopleiding aan de toonaangevende Folkwang School in Essen bij de gerenommeerde choreograaf Kurt Jooss. De Folkwang-school werd in 1927 door Kurt Jooss en operadirecteur Rudolf-Schulze Dornburg opgericht als interdisciplinair instituut voor muziek, dans en taal. Jooss was een belangrijke verdediger van de voor- en naoorlogse moderne Duitse dans die zich trachtte te bevrijden van de strikte regels van het klassieke ballet. Hij verzoende de vrije geest van de moderne dans met de fundamentele, technische regels van het klassieke ballet en bracht dit over op zijn studenten waaronder de jonge, veelbelovende Bausch. Het interdisciplinaire karakter van de school, waar ze later zelf nog les gaf, en de nabijheid van andere kunsten (waaronder opera, muziek, drama, schilderkunst, fotografie) die daar gedoceerd werden, reflecteerden zich in Pina’s open choreografische geest. Na haar opleiding won ze de Folkwang Leistungspreis waardoor ze een beurs kreeg om een opleiding te volgen aan de Juilliard School of Music in New York, het mekka van de dans waar de klassieke dans heruitgevonden werd. De eerste jaren na haar opleiding maakte ze deel uit van een aantal Amerikaanse gezelschappen waaronder the Metropolitan Opera Ballet Company, die haar liefde voor opera mee voedde, en the New American Ballet. In de VS greep ze elke kans om voorstellingen te bekijken en nieuwe tendensen op vlak van dans op te snuiven die haar later werk enorm gevoed hebben.

Maar al snel keerde ze naar haar geboorteland terug en vervoegde ze als solist het Folkwang-Ballett van Kurt Jooss, waar ze in 1968 haar eerste onafhankelijke choreografie ‘Fragment’ maakte. In 1973 werd ze artistiek directeur van het Wuppertal Ballet die ze al snel een andere naam gaf, met name ‘Tanztheater Wuppertal Pina Bausch’. Met de naamswijziging wilde ze de eigenheid van haar Tanztheater in de verf zetten. Geen klassieke balletroutines, maar een complete vrijheid van expressie(middelen). De eerste dansopera’s die ze creëerde waren de Gluck opera’s Iphigenia in Tautis (1974) en Orpheus and Eurydice (1975). De choreografie voor Igor Stravinsky’s ‘Le Sacré du printemps’ (1975) kan beschouwd worden als een mijlpaal in haar carrière: de emotionele kracht en ongecontroleerde lichamelijkheid werden vanaf dan haar handelsmerk. Een handelsmerk dat in het begin voor heel wat controverse zorgde, maar na verloop van tijd het Tanztheater Wuppertal steeds meer internationale erkenning deed verwerven.

Als ik aan het werk van Pina Bausch denk, denk ik aan een enorme emotionele kracht, lichamelijkheid, poëtische verbeelding, een gigantische expressiviteit, grenzeloosheid en verlies van controle. Maar ik denk ook aan tederheid, schoonheid, liefde, intimiteit, precisie, eerlijkheid en zoals ze dat zo mooi in het Frans zeggen ‘joie de vivre’. Essentiële menselijke emoties zoals angsten, verlangens, behoeften en wensen vormen het startpunt van haar producties waarbij droom en realiteit, dans en theater en moderne dans en klassiek ballet in elkaar verstrengeld zijn. Haar voorstellingen weerspiegelen haar persoon. Als je Pina aan het werk ziet in één van de documentaires die over haar gemaakt zijn, dan weet je wat ik bedoel. Een ongelooflijke sterke en energieke vrouw, maar tegelijkertijd zo fragiel. Tanztheater Wuppertal zorgde voor een internationale choreografische revolutie, voor een renaissance van de Duitse dans. Pina Bausch wordt dan ook beschouwd als één van de meest betekenisgevende choreografen van onze tijd. Pina overleed op 30 juni 2009 in Wuppertal. Ze zal voor altijd in het geheugen van de dansgeschiedenis gegrift staan als één van de belangrijkste choreografen van de 20ste eeuw.

Het Tanztheater Wuppertal Pina Bausch bestaat nog steeds onder artistieke leiding van Dominique Mercy and Robert Sturm. Ga zeker eens een kijkje nemen op hun website: http://www.pina-bausch.de. Maar als je meer wil weten over deze fantastische madam en haar werk, dan is het zeker de moeite om de film ‘Pina’ van Wim Wenders te bekijken. In deze film, waarmee hij genomineerd is voor de Oscars als beste documentairefilm, brengt Wenders hulde aan de revolutionaire Pina Bausch. Een pareltje!