Het Mijnmuseum op de mijnsite in Beringen (Be-Mine) onderging de voorbije maanden een heuse facelift en pakt vanaf 28 april uit met een volledig nieuwe museumpresentatie . Op een interactieve manier wordt de geschiedenis van de Limburgse steenkoolmijnen weer tot leven gebracht.

De steenkoolmijnen spelen een belangrijke rol in de geschiedenis van Limburg. De erfenis van 100 jaar steenkoolontginning is vandaag nog duidelijk zichtbaar. De terrils en de schachtbokken als blikvangers, maar ook de mijncités, kerken, klinieken, sportaccommodaties en scholen zijn getuige van de enorme impact van de steenkoolindustrie op ons dagelijkse leven. De ontwikkeling van het Limburgse ‘Masterplan voor de Mijnstreek’, dat een richtinggevende handleiding is voor de verdere ontwikkeling en ontsluiting van de Mijnstreek, biedt een kader voor het beleid en acties aangaande mijnerfgoed in de toekomst. Het vernieuwde Mijnmuseum kadert in de aanbevelingen die in dit Masterplan werden geformuleerd.

In Beringen is het mijnverleden nog steeds sterk aanwezig: de vroegere mijnzetel is haast volledig bewaard gebleven en vormt een pareltje van industriële archeologie. De omliggende tuinwijken hebben voor een groot deel hun charme en eigenheid bewaard en de vroegere terrils zijn omgetoverd tot wandelgebied. De site in Beringen is één van de grootste en best bewaarde historische (mijn)sites in Europa en ontving daarvoor als enige in Vlaanderen de titel van ‘European Heritage’. Het museum vormt enerzijds een belangrijke attractiepool om deze site weer levendig te maken. Anderzijds moet het Mijnmuseum de erfgoedwaarde van dit enorme gebouwencomplex alsook de gehele wijk duiden en verklaren, een erfgoedwaarde die dikwijls onvoldoende naar waarde wordt geschat. Het nieuwe Mijnmuseum is een schitterend voorbeeld van hoe we het verleden (‘onze roots’) op een positieve manier kunnen duiden en verwerken.

Het Mijnmuseum is sinds 1986 gevestigd op de mijnsite van Beringen. Dankzij de enorme inzet van de Vrienden van het Mijnstreekmuseum, onder voorzitterschap van Hans Hofer, kon de bezoeker kennismaken met het leven in en rond de mijnen. De verouderde museale presentatie was echter niet langer attractief en duurzaam genoeg. In afwachting van een groter museaal project dat de provincie in Beringen in de loop van de volgende jaren zal ontwikkelen, beslisten de Provincie en de Stad om een totaalbedrag van 300.000 euro te investeren om de renovatie van het huidige Mijnmuseum mogelijk te maken. Ook de huisstijl, het logo en de website werden vernieuwd. Het museum richt zich op de geschiedenis van de steenkoolindustrie in Limburg, dus niet enkel van Beringen. Aangezien de oppervlakte van het museum beperkt is, was het niet de bedoeling om volledigheid na te streven. Vooreerst wil het museum compatibel zijn met andere arrangementen rond mijnerfgoed binnen Beringen: het arrangement ‘mijnwerkerspad’ en het kinderarrangement blijven bestaan, de zalen rond het leven in de cité vormen een ideale aanleiding voor bezoekers om zelf de cité in levende lijve te gaan ontdekken. En het bezoek aan de ondergrondsimulatie blijft een essentieel onderdeel in het museumbezoek. Het museum beoogt ook een soort doorverwijsfunctie naar andere initiatieven in de mijnstreek: het Museum van de Mijnwerkerswoning in Eisden, C-Mine of de vzw Mijn-Verleden in Genk, het nieuwe bezoekerscentrum in Houthalen, etc.

Voor de aanstelling van een architectenbureau voor de renovatie organiseerde het Mijnmuseum op aanwijzing van de provincie een beperkte wedstrijd. Het meest vernieuwende project kwam van Buro B uit Genk die de opdracht kreeg een nieuwe museumpresentatie te ontwerpen. Het zou een museum worden dat méér vertelt dan het verhaal van de ondergrond. ‘De mijnen’ zijn immers veel meer dan wat er zich onder de grond afspeelde. De sociale impact van de mijnindustrie wilden de architecten uitlichten op een beklijvende manier. De inkomhal en centrale gang zijn geïnspireerd door het ondergrondse gangenstelsel, waarin lichte en donkere zones mekaar afwisselen en waar de bezoeker oog in oog staat met de mijnwerkers. Vanuit de gang loopt men de 9 afzonderlijke kamers binnen die ieder een volledig eigen onderwerp belichten en waarin een historische tijdlijn verweven zit.

In vergelijking met de vorige museumpresentatie zijn er een aantal essentiële zaken veranderd. Ten eerste is de locatie van het Mijnmuseum veranderd. Het vorige museum was op het gelijkvloers. Het vernieuwde museum is naar de eerste verdieping verhuisd omdat de ruimtes op de eerste verdieping meer uitstraling hebben. Je komt binnen in een statige inkomhal, de ruimtes zelf zijn mooier en hebben meer natuurlijke lichtinval. Vanuit de eerste verdieping kan er ook een betere link met de omgeving gelegd worden. Een tweede aanpassing is op inhoudelijk vlak. In het vorige museum kwam een aantal onderwerpen niet aan bod. Bijvoorbeeld het sociale leven ontbrak haast volledig en het museumverhaal stopte in de jaren ‘70. Bovendien was het museum iets te technisch gericht: de onderwerpen geologie en mijnbouwkunde kregen verhoudingsgewijs te veel plaats toegekend. De aandachtspunten werden bij de renovatie iets verlegd. Het vernieuwde Mijnmuseum gaat meer in op het menselijke aspect, met aandacht voor alles wat zich rond die mijn afspeelde. De lijn wordt ook doorgetrokken naar vandaag: hoe ziet de mijnstreek er vandaag uit? Wat zijn de plannen van Be-Mine?

Tijdens de zomer vindt op de mijnsite van Beringen het kunstproject ‘RE:Converse’ plaats, dat georganiseerd wordt door het Limburgse platform Kunst in Limburg, in samenwerking met de stad Beringen. ‘RE:Converse’ is een belangrijk en veelbelovend parallel event van Manifesta 9. Manifesta is  de Europese reizende biënnale voor hedendaagse kunst die dit jaar het Limburgse mijnverleden als thema koos. Manifesta zal niet alleen hedendaagse kunst tonen maar omvat ook een belangrijk erfgoedluik, waaraan ook het Mijnmuseum zal deelnemen. Het project ‘RE:Converse’ omvat een drieluik dat zal plaatsvinden tussen begin juni en midden november. Het eerste luik, dat zal plaatsvinden in de indrukwekkende elektriciteitscentrale, concentreert zich rond fotografie. De jonge, talentvolle fotografen Kristof Vrancken en Liesje Reyskens zijn de curatoren van de tentoonstelling. Zij maakten een selectie van nooit geziene oude foto’s over het mijnverleden, maakten nieuw, eigen werk rond het mijnthema en brengen ook werk van andere kunstenaars. In zaal 9, de expozaal, van het vernieuwde Mijnmuseum kan je alvast de sfeer gaan opsnuiven en recente foto’s van de mijnsite van Beringen gaan bezichtigen van Kristof Vrancken. Hij maakte, in samenwerking met de Cel Mijnerfgoed en de Erfgoedcel, dit werk in het kader van het erfgoedluik van Manifesta. De bedoeling is om met deze foto’s de Beringse mijnsite voor eeuwig vast te leggen zoals ze er momenteel uitziet voor de start van de renovatie en ontwikkeling van Be-Mine. In het tweede luik in de Badzaal, dat zal starten begin september, komen de Limburgse academies en kunstkringen aan bod. En in luik 3, dat zal plaatsvinden in het Casino, zullen de verschillende Limburgse culturele platforms toonmomenten van jong, creatief talent organiseren binnen de verschillende disciplines.

Het vernieuwde Mijnmuseum is elke dag – uitgezonderd feestdagen – van 10u tot 16u geopend. Enthousiaste gidsen zijn beschikbaar voor groeps- en schoolbezoeken en voor een rondleiding in de ondergrondsimulatie. Deze dienen altijd gereserveerd te worden via Toerisme Beringen (telefonisch via 011 42 15 52 of per mail naar toerisme@beringen.be). Er is voor elk wat wils: een tocht doorheen het museum individueel, met gezin, klas of vrienden, alsook speciale arrangementen voor groepen en educatieve pakketten voor scholen. U kan het hele aanbod in detail ontdekken op de website: www.mijnmuseum.be.